جامعه آماري عبارتست از کليه عناصر و افرادي که در يک مقياس جغرافيايي مشخص داراي يک يا چند صفت مشترک باشند.هرچه جامعه آماري کوچکتر باشد ميتوان آنرا دقيقتر از يک جامعه آماري بزرگتر مطالعه نمود.

مفهوم نمونه:

چنانچه جامعه آماري بزرگ باشد ؛ محقق با توجه به محدوديت امکانات ناچار است از بين افراد جامعه تعداد مشخصي را به عنوان نمونه برگزيند و با مطالعه اين جمع محدود ،ويژگيها و صفات جامعه را مطالعه کرده ، شاخصها و اندازه هاي آماري آن را محاسبه کند.به اين جامعه محدود ، نمونه مي گويند.

نمونه عبارتست از تعدادي از افراد جامعه که صفات آنها با صفات جامعه مشابهت داشته و معرف جامعه بوده و از تجانس و همگني با افراد جامعه برخوردار با شند.

در آمار به مقادير اندازه گيري شده صفات مربوط به يک نمونه، ” شاخص آماري “ و به مقادير اندازه گيري شده صفات مربوط به تمام جامعه ” پارامتر“ ميگويند.

محقق به دو شکل ممکن است نمونه را انتخاب کند:

يک شکل آن اين است که شانس انتخاب شدن را به تمامي افراد جامعه بدهد .يعني تمام افراد جامعه شانس مساوي براي انتخاب شدن داشته باشند. که به آن روش انتخاب احتمالي يا اتفاقي ميگويند.

-روش ديگر روش وضعي و غير احتمالي است؛يعني تمام افراد جامعه شانس مساوي براي انتخاب شدن نداشته باشند و در انتخاب افراد براي نمونه محقق نظريات خود را دخالت مي دهد.اين نمونه گيري را نمونه هاي وضعي ميگويند.

انواع نمونه احتمالي:

اين نمونه ها عبارتند از :

الف)نمونه هاي احتمالي ساده:

از اين نوع نمونه در تحقيقات توصيفي زمينه ياب ، همبستگي،عليّ و تجربي استفاده ميشود.اين نمونه بر اساس اين اصل انتخاب ميشود که کليه افراد جامعه مورد مطالعه با هم مشابهت دارند و متجانس يا يکدست هستند.براي انتخاب افراد نمونه از جامعه سه روش وجود دارد:

-استفاده از قرعه کشي:در اين روش محقق به هر يک از افراد جامعه يک کد يا شماره مخصوص مي دهد . سپس از مهره ها يا پلاکهاي شماره دار استفاده مي کند و در صورت نبود آن ،شماره هريک از آنها را روي کاغذ يا مقواي کوچکي يادداشت مي نمايد؛بنابراين ، به تعداد افراد جامعه ،مهره يا پلاک يا کاغذ شماره دار در اختيار خواهد داشت .آنگاه آنها را داخل کيسه يا ظرفي مي ريزد و مهره ها را يکي يکي خارج کرده و شماره آنها را يادداشت مي نمايد و اين کار را آنقدر ادامه ميدهد تا حجم نمونه کامل شود.

-استفاده از جدول اعداد تصادفي : جدول هاي اعداد تصادفي به وسيله رايانه هايي که ارقام را به طور اتفاقي تنظيم مي کنند تهيه مي شود .اين جدولها در دو جهت سطر و ستون داراي اعداد اتفاقي هستند که معمولا به 99 سطر و ستون بالغ مي شود و ارقام سطرها و ستونها به صورت بلوکهاي پنج رقمي در کنار يکديگر و به شکل تفکيک شده قرار دارد تا استفاده از آن تسهيل شود.

-استفاده از روش منظم يا سيستماتيک: در اين روش همانند روشهاي قبل فرض بر اين است که افراد جامعه متجانس هستند و از اين رو به هر يک از آنها از عدد1 تا nشماره يا کد داده مي شود. روش نمونه گيري منظم باعث مي شود تا افراد نمونه به طور يکنواخت در سراسر جامعه پراکنده باشند.ضمنا محقق مي تواند موقعيت فرد اول نمونه را در انتهاي سلسله اعداد جامعه يا در بين آن انتخاب کند